Taşıdığımız Genler Kaderimiz Olabilir mi?

Yaşam karşısında çözümsüz kalma, ekonomik bunalımlar, borçlar, eşten veya sevgiliden ayrılma, aile içi baskı ve şiddet, toplumsal baskı, tecavüze uğrama, uyuşturucu madde kullanımı intihara sürükleyen baş nedenlerden.

Araştırmalar erkeklerin kadınlara oranla 30 kat daha fazla intihara meyilli olduğunu göstermiş. Buradan şu sonuca varabilir miyiz? Annelik duygusu ya da geride kalanları yalnız bırakmama içgüdüsü kadınları daha sabırlı kılıyor olabilir mi?

3.sayfa senaryoları hep aynı dikkat ettiniz mi? Ekonomik sorun, aile içi kavga, öldürülen eş ve çocuklar, intihar eden koca. Ya da; ekonomik kriz, iflasa sürüklenen patron, yalnız binilen bir araba, ıssız bir orman, bir ip ya da bir silah.

İntihara sürükleyen nedenler yaşam ortamının bozuk olması mı? Bu ortamı genler mi hazırlıyor yoksa yaşadıklarımız mı? Bu sürece iten yolların hepsini gözden geçirmek gerekiyor.

Psikiyatri dünyasında otorite kabul edilen American Journal of Psychiatry'de son dönemlerde yayınlanan yeni araştırmaların ortaya koyduğu genetik bir mutasyon, insanların yüzde 20'lik bir sapma payı ile intihar etme riski taşıyıp taşımadıklarını tespit edebiliyormuş.

Beynin stres hormonlarını düzenlemek için kullandığı SKA2 geninin değişikliğe uğradığı bu kişilerde, intihara teşebbüsün daha yaygın olduğu belirtiliyor.

SKA2 geninin düzgün çalışmaması sonucu vücut, beyin tarafından salgılanan stres hormonu kortizolü bastırmak için yetersiz kalıyor. Bu da intihara yatkın kişilerin stresi daha fazla hissetmelerine neden oluyor.

Çalışmalarda geliştirilecek basit bir kan testi ile intihar etmeyi düşünen kişilerin tespit edilebileceği belirtiliyor. Bu tespit ve araştırmalar neticesi ile özellikle askeri alanlarda, güvenlik güçleri içinde intihar risklerinin azaltılabileceği düşünülüyor.

İntihara sürükleyen bir diğer faktör ise genetik yatkınlık; ailesinde mental bozukluk olan veya intihar etmiş akrabaları bulunan kişilerde intihar riskinin de arttığı ifade ediliyor. Mevcut şartlarda intihara yatkınlığı olan kişiler ancak terapi ve gözlem yolu ile tahmin edilebiliyor. Çevrenizde sürekli intihardan bahseden, intihar yazıları yazan, silah satın alan, uyuşturucu ilaç kullanan, şiddete maruz kalan birileri var ise bu sinyalleri veriyor olabilir.

Tabii ki insan davranışlarının temelini sadece biyolojik nedenlerde arayamayız ama toplumsal sorunların, stres faktörünün bu riski günden güne artırdığını da görmezden gelemeyiz.

Kortizol: Böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinde üretilen, vücudun strese gösterdiği tepkiyle ilişkili bir kortikosteroid hormondur. Kan basıncını ve şekeri artırır, kadınlarda kısırlığa neden olur ve bağışıklık sistemini baskılar.

19 Kasım 2015

Ümit Sedat Bayram
Kişisel Gelişim Uzmanı & İş Hukuku Uzmanı